№ 00 · Kavram Kütüphanesi · 6 terim

Veriyi okumak, terimi bilmekle başlar.

Bir haber "enflasyon düştü" diyorsa, baz etkisini bilmeden bunu yorumlayamazsınız. Burada BVAM'ın kullandığı bütün terimlerin karşılığı var — kısa, kaynaklı, örnekli.

GSYH

Gayrisafi Yurt İçi Hasıla

Bir ülkede belirli bir dönemde üretilen nihai mal ve hizmetlerin piyasa değeri. Ekonominin büyüklüğünü ölçen temel göstergedir.

İlgili göstergeler →

İşsizlik oranı

İşgücüne oranla iş arayanlar

İş arayan ve çalışmaya hazır kişilerin işgücüne oranı. İşgücüne dâhil olmayanlar (öğrenciler, emekliler, iş aramaktan vazgeçenler) paydaya girmez — bu yüzden düşük işsizlik her zaman güçlü istihdam anlamına gelmez.

İlgili gösterge: İşsizlik Oranı →

Mevsimsellikten arındırma

Dönemsel dalgalanmanın ayıklanması

Bir serideki düzenli mevsimsel etkilerin (tatiller, hasat dönemleri, okul takvimi) istatistiksel olarak çıkarılması. Böylece art arda gelen dönemler doğrudan karşılaştırılabilir hâle gelir.

İlgili göstergeler →

Reel / nominal

Enflasyondan arındırılmış / arındırılmamış

Nominal değer cari fiyatlarla ölçülür; reel değer enflasyon etkisi çıkarılarak sabit fiyatlarla ifade edilir. Yıllar arası karşılaştırmada reel değer kullanılır.

İlgili göstergeler →

Revizyon

Yayımlanmış verinin güncellenmesi

İstatistik kurumlarının daha eksiksiz kaynak veri geldikçe önceki dönem değerlerini güncellemesi. Revizyon hata değil, standart bir üretim adımıdır; BVAM revizyonları gösterge sayfasında ayrıca not eder.

İlgili göstergeler →

TÜFE

Tüketici Fiyat Endeksi

Hanehalklarının tükettiği mal ve hizmet sepetinin fiyat değişimini ölçen endeks. Enflasyon oranı genellikle TÜFE'nin bir önceki yılın aynı ayına göre değişimiyle ifade edilir.

İlgili gösterge: Tüketici Fiyat Endeksi (Yıllık Değişim) →